تعریف دوپینگ

طبق تعریف جدید کمیته بین المللی المپیک:دوپینگ عبارتست از تجویز یا استفاده از هر ماده خارجی ویا هر ماده فیزیولوژیک خود بدن، با مقادیرغیرعادی یا راههای استعمال غیر طبیعی،توسط ورزشکار مسابقه دهنده باهدف انحصاری افزایش کارآیی در مسابقه بطور مصنوعی. 

دوپینگ به معنای استفاده از مواد متعلق به گروه داروهای ممنوع،محدود شده ویا استفاده از روشهای گوناگون غیر مجازی میباشد.به قول خوان آنتونیو سامارانش رییس کمیته بین المللی المپیک ،دو پینگ نوعی تقلب است که ازجنبه های مختلف منجر به انحطاط و مرگ میشود.

رگ فیزیولوژیک  چرا که دست کاری غیر قانونی در فرآیند طبیعی باعث تغییرات شدید وگاهاً برگشت ناپذیری در بدن میشود.

مرگ جسمی نظیر برخی موارد اسف بار مرگ ورزشکارانی که در سالهای اخیرمشاهده شده است.انحطاط روانیوشخصیتی ناشی از رضایت شخص به تقلب،نادیده انگاشتن توانایی هاوظرفیت های شخصی وبزرگ کردن ناتوانی ها ومعایب و بالاخره انحطاط اخلاقی به واسطه تعدی فرد از قوانینی که تمام جامعه بشری پایبند آن هستند.

·       تاریخچه دوپینگ

واژه دوپینگ از زبان آفریقای جنوبی مشتق شده است. اشاره به یک نوشیدنی الکلی باستانی داردکه به عنوان محرک در مراسم رقص استفاده می گردید.بتدریج این واژه استفاده گسترده تریکرد ودرورزش امروز به معظلی تبدیل شده است. این واژه در دنیای امروز به معنای استفاده ورزشکار از مواد یا روش هایی است که به قصد افزایش کارآیی در ورزش انجام میشود.

کلمه دوپینگ از واژه بین المللی Dopeگرفته شده است که هم به عنوان فعل و هم به عنوان اسم به کار می رود.فرهنگ آکسفورد این کلمه را به واژه هلندی Doopنسبت می دهد که به معنی «آیین غسل تهیدستی»می باشد.شباهت این دو واژه به علت آنست که کسانی دوپینگ می کنندکه با این کار می خواهند کاستی ها وعیوب خودرا بپوشانند.

بعضی معتقدند که مصرف مواد ویژه برای کسب برتری در یک مسابقه ورزشی به 2000سال قبل از میلاد مسیح بر می گردد،یعنی زمانی که ورزشکارهای یونانی دسته ای از قارچ ها رابه عنوان منبعی غنی از پروتئین مصرف می کرده اند. عده ای دیگر برآنند که این واژه از آفریقای جنوب شرقی منشأ گرفته است،جائی که فرقه ای در آنجا نوعی نوشیدنی محلی را که به اصطلاح دوپ نامییده می شد،در رقص های مذهبی خود به عنوان محرک استفاده می کردند. بعد ها این کلمه تحت عنوان dopeبه نوشابه ای الکلی Brandyاطلاق شد که از پوست  نوعی انگور در آفریقای جنوبی تهیه می شود. در نوشته های دانشمندان یونانی جالینوس وفیلوستراتوس نظریه هایی در خصوص رعایت اصول اخلاقی توسط رقابت کننده های بازی های المپیک باستانی به چشم می خورد.در همان زمان گلادیاتورهای  رومی را مجبور به خوردن داروهایخاصی می کردند،تا اینکه نبرد بین آنان سنگین تر و خونین تر ادامه یابد وتماشاگرها را بیشتر ارضاء نماید. درقرن 19،ورزشکارهای فرانسوی مخلوطی از برگهای کوکا وشراب را به نام وین ماریام می خوردندکه معتقد بودند احساس خستگی و گرسنگی حاصل از تمرین های دراز مدت را کاهش می دهد.

لغت دوپینگ کمتراز 100سال است که در بین ورزشکاران مرسوم شده است. اما در سال 1865میلادی گزارش هائی از شناگرهای کانال ها در آمستردام هلند مبنی براستفاده مواد نیروزا وجود دارد.همچنین گزارش هایی مربوط به مصرف مواد کمکی توسط شرکت کنندگان مسابقه6روزه دوچرخه سواری هلند در سال 1869میلادی وجود دارد.نخستین مورد مرگ ناشی از دوپینگ ،در سال 1886 در یک مسابقه محلی دوچرخه سواری مشاهده شد که دلیل آن مصرف مواد کمکی بیش از حد ماده شیمیایی تری متیل گزارش گردید.هم زمان باآن رویدادها، مواردی از پارادوپینگ دیده شده است،که عبارتست از:خوراندن یک دارو به حریف توسط یک ورزشکار جهت کاستن کارآیی ورزش وی.

دوپینگ برای اولین بار در سال 1910به طوررسمی جنبه آزمایشی و قانونی پیدا کرد.در آن زمان ،طی آزمایش هائی ،وجود دسته ای از مواد شیمیایی با ساختمان آلکالوئیدی در بزاق یک اسب مسابقه ای ثابت شد.

·       رخداد های مهم در تاریخ دوپینگ

اولین مورد مرگ ورزشکاران در سال 1886 رخ داد که یک دوچرخه سوار به نام لینتون در اثر استفاده بیش از حد داروی تری متیل در گذشت .

در مسابقات المپیک یک دونده ماراتن به نام توماس هیکس در اثر مصرف برندی و استریکلین در شرف مرگ قرار گرفت.

دهه1950-روس ها از هورمون های مردانه برای افزایش قدرت ونیرواستفاده نمود و     آمریکایی ها نیز استرویید ها را به این منظور استفاده نمودند.

-1960دوچرخه سوار دانمارکی در المپیک رم به علت مصرف بیش از حدآمفتامین ها فوت کرد.

-1964افزایش قابل توجهی در ظاهر عضلان ورزشکاران در المپیک دیده شد که شک در مصرف داروها را برانگیخت.

-1967کمیته بین المللی المپیک بعد از مرگ تامی سیمپسون به علت مصرف غیر از آمفتامین ها واکنش نشان داد.

-1968این کمیته با تعریفی از دوپینگ لیست داروهای غیر مجاز را ارایه داد و بدین ترتیب انجام آزمایش در بازیهای المپیک شروع شد.

-1988در المپیک سئول ،تست بن جانسون از نظر مصرف استروئید های آنا بولیزان خلع و از ورزش محروم گردید.همچنین دو وزنه بردار بلغاری که به مقام نخست المپیک دست یافته بودند به علت دوپینگ محروم شدند.

-1994دیه گو مارادونا فوق ستاره فوتبال آرزانتین در مسابقات جام جهانی 1994آمریکا به علت مصرف داروهای محرک از همراهی با تیمش محروم گردید و بدین ترتیب آرژانتین بدون مارادونا از آن دوره مسابقات حذف گردید.

رخداد های سال های اخیر

قهرمانی  یوونتوس به مدد دوپینگ نشریه آبزرور در شماره پنجم دسامبر خود مقاله ای از یان ریدلی ،مفسر سرشناس فوتبال انگلیس درباره اقدام بازیکنان تیم یوونتوس به استفاده از مواد نیروزای غیر مجاز در سال های طلایی  این تیم به چاپ رساند که سروصدای زیادی به پا کرد .

در این مقاله چنین آمده است :چند هفته پیش آرسن ونگر خاطر نشان کرد برخی بازیکنان آرسنال که چند سال پیش به این باشگاه آمده اند؛ ممکن است پیش از پیوستن به توپچی های لندن ،احتمالا بدون آن که خود بدانند در باشگاه قبلی شان دوپینگ کرده بودند.

بتازگی یک دادگاه ایتالیایی،پزشک تیم یوونتوس را به این دلیل که بین سالهای 1994تا1998به برخی بازیکنان تیم داروهای محرک از جمله EPOداده بود،محکوم کرد .

آن سالها،عصر طلایی باشگاه یوونتوس بود که طی آن 3بار قهرمان سری Aشدو3بار نیز به فینال لیگ قهرمانان باشگاه های اروپا راه یافت که یک بارش جام قهرمانی رادست آورد.در آن دوره زمانی ،یوونتوس ،منچستر یونایتد را با اقتدار شکست داد.الکس فرگوسن با شگفتی می دید چگونه بازیکنان یوونتوس در مقایسه فرد به فرد با شاگردانش ،قوی تر وشاداب تر به زمین می رفتند.

حالا روشن شده که چرا یوونتوسی ها چنان شادابی و قدرتی داشتند. یک  پزشک متخصص خون به نام جوزپه دادنوفریو مدارکی را به دادگاه ارائه کرد که نشاندهنده اقدام دل پیه رو و دیدیه دشام به استفاده از ماده غیرمجازEPOبه مقدار کم بود،البته این دو بازیکن استفاده آگاهانه از این ماده را انکار کردند. حالا باشگاه یوونتوس فرجام خواهی کرده و روشن شدن کامل مساله 5سال زمان می برد. یوفا با دقت موضوع را پیگیری می کند.

اگر دادگاه باشگاه یوونتوس را محکوم کند، عنوان قهرمانی تیم فوتبال این باشگاه در لیگ قهرمانان سال 1996باز پس گرفته می شود و بر سر یوونتوس همان بلایی خواهد آمد که سال 1996و به دنبال محکومیت برناتابی بر سر باشگاه المپیک مارسی آمد. این مساله درسی است برای هر فوتبالیستی که بداند مسوولیت عواقب استفاده از داروهای غیر مجاز، چه آگاهانه و چه از روی سهو به عهده خود اوست.

باز پس گیری طلاهای ماریون جونز

وقتی روز چهارم دسامبر2004آژانس ضد دوپینگ در خواست کرد مدالهای المپیک  ماریون جونز،ستاره دومیدانی المپیک2000 سیدنی به دلیل دوپینگی بودن ایندونده از او باز پس گرفته شود،جنبش المپیک با بحران بزرگی روبهرو شد. به نوشته دونکان ماکای ، مفسر برجسته دو ومیدانی،تقا ضای آژانس بین المللیضد دوپینگ با حمایت قاطع پائولا رادکلیف ،رکورد دار دوی ماراتن زنان جهان همراه شد. او ورزشکارانی  را که از آنابولیک استروئیدها و دیگر مواد نیروزای غیر مجاز استفاده می کنند، بشدت محکوم کرد و کارشان را نوعی جنایت بر شمرد.

فدراسیون دو ومیدانی امریکا به طور ضمنی تایید کرده که ماریون جونز ،برنده 2مدال طلای دوهای100و200متر المپیک سیدنی و کسی که در آن المپیک به تنهایی5مدال کسب کرد،اقدام به استفاده از مواد نیروزا کرده بود.

 وضوع عجیب، درباره چهره مظلومانه وعوام فریبانه ماریون جونز در المپیک سیدنی بود. آن زمان هانتر، قهرمان وقت پرتاب وزنه امریکا همسر ماریون بود که به دلیل دوپینگی بودن از سوی فدراسیون دو ومیدانی امریکا اجازه شرکت در المپیک سیدنی را به دست نیاورد.

پس از این اتفاق ماریون جونز در جمع خبرنگاران در حالی که اشک می ریخت،شوهرش را بی گناه قلمداد می کرد وتاکیدش این بود که هانتر قربانی مساله ای شده که خود از آن بی خبر است . در آن زمان کسی تصور نمی کرد خود ماریون جونز نیزدوپینگی باشد .

ویکتور کنته ،موسس یک آزمایشگاه شیمیایی در سان فرانسیسکو که می گوید برنامه ای شامل استروئیدها، هورمون رشد و انسولین برای ماریون جونز تجویز کرده بود ،ادعا می کند جونز در مناسبت های گوناگون از دادن آزمایش دوپینگ شانه خالی می کرد؛ اما ماریون جونز گفته های کنته را نا درست خوانده و گفته است :با وکلایم صحبت کرده ام و علیه کنته اقدام قانونی انجام خواهیم داد؛اما اظهارات کنته بسرعت موردتوجه کمیته بین المللی المپیک وآژانس جهانی ضد دوپینگ قرار گرفت. دیک پوند،رئیس این آژانس گفت اگر ادعای کنته درست باشد، ماریون جونز باید مدالهای المپیک خود را باز پس دهد.

واکنش ژاک روگ،رئیس کمیته بین المللی المپیک چنین بوده است:امیدوارم حقیقت هر چه زودتر آشکار شود. ما به دنبال حقیقت هستیم.می خواهیم بدانیم چه اتفاقی افتاده است.هر چه بیشتر بدانیم بهتر خواهد بود. پائولارادکلیف،یکی از دوندگان ضددوپینگ میگوید:دوپینگ نه تنها دیگر ورزشکاران ،بلکه باشگاهها،اسپانسرها و حتی عموم مردم را فریب می دهد.

دوپینگ در ورزش جنایت است و با دوپینگی ها باید مانند جنایتکاران برخورد شود. سیستم های آزمایشگاههای کنونی نمیتواند روشن کند ورزشکاران از چه مواد نیروزایی استفاده می کنند.

جونز و مونتگمری در دادگاه کنته که حالامی گوید مواد نیروزای غیر مجاز به ماریون جونز می داده،پیش از المپیک 2000سیدنی ،پزشک تغذیه هانتر بوده و به او می گفته چه مواد غذایی و دارویی را استفاده کند.هانتر به دلیل استفاده از ماده ممنوعه استروئید ناندرولون از حضور در المپیک سیدنی محروم شد. این پرتابگر سابق از آن هنگام تا کنون همکاری گسترده ای باکمیته تحقیق دوپینگ در دو و میدانی امریکا داشته است.

علاوه بر ماریون جونز ،تیم مونتگمری ،رکوردار دوی 100متر جهان نیز متهم به دوپینگ است،هر چند تا کنون آزمایش نداده و این مساله ثابت نشده است.آژانس ضد دوپینگ امریکا بر اساس برخی از شواهد مونتگمری را متهم به دوپینگ کرده و به دنبال مدارک روشن برای اثبات این اتهام است.در این میان برخی اعترافات ماریون جونز این احتمال را قوت بخشیده که او در المپیک 2000سیدنی دوپینگ کرده بود.  

علل مخالفت با دوپینگ

اصولاچرا علی رغم آنکه دوپینگ با افزایش کار آیی ورزشکاران همراه است با آن مخالفت میشود؟

مبارزه بر علیه دوپینگ بر سه اصل استوار است:

     احترام به اخلاق پزشکی و ورزشی

محافظت از سلامت ورزشکاران

    فراهم آوردن محیطی برابر برای تمامی ورزشکاران   

 داروهای دوپینگی

چه طبقاتی از داروها جزو موارد دوپینگ محسوب می شوند ؟

این داروها معمولا در پنج گروه دارویی طبقه بندی می شوند: 

الف)داروهای محرک سیستم عصبی مرکزی:از این رده می توان آمفتامین ،کو کائین،افدرین،پسودوافدرین،فلیل پروپا نو لامین و.... را نام برد.

ب)داروهای مخدر:از این داروها میتوان از هروئین ،مورفین،متادون و....نام برد. 

 ج)استروئیدهای آنابولیک:داروهایی نظیر ناندرولول،تستوسترون،اکسی متولون،  استا نوزو لول و...در این گروه جای می گیرند. 

 د)داروهای ادرار آور:در این گروه میتوان از فورو سماید،تیازید،اسپیرونا لا کتون و...نام برد. 

ه)هورمونهای پپتیدی گیلکو پروتئینی و آنا لو گهای آنها:داروهایی مثل هورمون رشد اریتروپوتین و....در این دسته جای می گیرند.

با این حال برخی از داروها نیز موجودند که مصرف آنها تا حد خاصی بلا مانع است ولی استفاده بیش از حد مجاز آنها دوپینگ تلقی می شود .از این میان میتوان از الکل ،ماری جوآنا (حشیش)،داروهای بیحس کننده موضعی ،کورتیکو ستروئیدها و بتابلو کرها نام برد.

           دوپینگ با داروهای معمولی 

آیا دوپینگ تنها از طریق تزریق داروهای پیچیده و یا کمیاب صورت می گیرد؟ بسیاری از داروها و فراوردههای ساده ای که حتی نیاز به نسخه پزشک ندارد(نظیر داروهای ضد سرفه،ضد سرما خوردگی و....)ممکن است حاوی موادی باشد تست دوپینگ را مثبت نماید.به همین جهت قبل از مصرف هر گونه دارو توسط ورزشکار باید با پزشک مشورت شود.

دوپینگ با چای و قهوه و کوکا کولا

آیا مصرف چای ،قهوه یا کوکا کولا می تواند باعث مثبت شدن تست دوپینگ شود؟

کافئین یک ماده دارویی فعال است که در نوشیدنی های مرسوم نظیر چای،قهوه و کوکا کولا وجود دارد. میان آن بسته به نوع نوشیدنی و نحوه تهیه آن متغییر است.  بر اساس یک پژوهش مصرف حدود  1000 میلی گرم کافئین می تواند سطح آنرا در ادرار به حد غیر مجاز برساند . غلظت متوسط کافئین در چای و قهوه به ترتیب 50-80و150-80 میلی گرم باشد. بنابراین می توان در یافت که با مصرف مفرط و بیش از اندازه این نوشیدنیها ممکن است تست دوپینگ مثبت شود هر چند که در حالت طبیعی این میزان مصرف نمی گردد. علاوه برای کافئین یکی از محتویات برخی از داروها نظیر داروها ی سرما خوردگی و میگرن است که البته میزان آن در هر دور کمتر از 100 میلی گرم می باشد. کافئین دارای یک اثر تحریک مرکزی مشابه با آمفتامین است که خستگی را تقلیل داده و تمرکز و هوشیاری را افزایش می دهد ولی دورها ی بالا ی آن می تواند باعث لرزش اندامها ،اضطراب،بیخوابی و حالت عصبانیت شود.

               دوپینگ خونی

دوپینگ خونی چیست و در چه ورزشهایی استفاده می شود؟                            

  تزریق خون به یک فرد با سطح طبیعی گلبول قرمز در در جهت افزایش هموگلوبین را دوپینگ خونی میگویند . هدف از این کار افزایش هموگلوبین را دوپینگ  خونی می گویند .هدف از این کار افزایش توانایی حمل اکسیژن در خون وبنا براین افزایش قدرت استقامتی آن شخص می شود. انتقال خون می تواند از یک دهنده با گروه خونی مشابه سازگار (انتقال همسان)انجام شود و یا تزریق مجدد خون فرد به خودش بعد از یک دوره ذخیره صورت گیرد(انتقال از خود)بدین ترتیب افزایش ناگهانی توده گلبولهای قرمز با انتقال گلبولها به فرد موجب موجب افزایش توان هوازی حداکثر و آمادگی جسمانی هوازی یم گردد .با توجه به اینکه دوپینگ خونی مقاومت را افزایش می دهد استفاده از آن در ورزش های استقامتی مثل اسکی ،دو ماراتن و دوچرخه سواری گزارش شده است.