علوم تجربي پنجم ابتدايي

بخش ششم - خاك زندگي بخش

آموختيد كه خاك براي كشاورزي لازم است. زيرا مواد معدني لازم را به گياه مي دهد. گياهان مواد معدني را از خاك مي گيرند و همراه آبي كه از ريشه بالا مي رود به اندام هاي خود مي رسانند.
تشكيل خاك:
در طول ساليان دراز و در اثر خرد شدن سنگ ها، ‌خاك تشكيل مي شود. اين كار به چند صورت انجام مي گيرد.
1- سنگ ها در زير نور آفتاب در روز، گرم و در شب، سرد شده و در اثر تكرار اين كار ترك خورده و خرد مي شوند و خاك را به وجود مي آورند.
2- آبي كه در زمستان در لابه لاي ترك سنگ ها يخ مي بندد، باعث مي شود آنها زودتر خرد شوند.
3- ريشه گياهان باعث به وجود آمدن خاك و خرد شدن سنگ ها مي شود.
مواد تشكيل دهنده خاك:
جنس خاكي كه به وجود مي آيد بستگي به مواد اوليه سنگي دارد كه آن را به وجود آورده است. خاك ممكن است نرم يا زبر باشد. دانه هاي خاك نرم ريزتر از خاك زبر است. براي تشخيص مواد داخل خاك آزمايش ص 48 كتاب را انجام دهيد.
نفوذ‌ آب در خاك:
كشاورزي بدون آب ممكن نيست ولي تنها مي دانيد كه آب در همه نوع خاك به يك اندازه و با يك سرعت نفوذ نمي كند.
خاك و رشد گياهان:
‌در حدود سه هزار سال پيش دانشمندي به نام يورستن مي خواست بداند كه گياهان براي رشد چه چيزي را از خاك مي گيرند. او مقداري برگ خشكيده را از يك مزرعه جمع كرد. آنها را سوزانده و خاكستر باقي مانده را با مقداري آب خالص مخلوط كرد و در ظرف سوراخداري ريخت. يورستن آبي را كه از ظرف خارج مي شد جمع كرد، آن را چشيد و متوجه شد كه مزه آن تغيير كرده است او نتيجه گيري كرد كه گياهان موادي را از خاك مي گيرند.
گياخاك چيست؟
خاك مزرعه به اين دليل از خاك كنار جاده و بيابان بهتر است كه مقداري از باقي مانده بدن گياهان و جانوران مرده و پوسيده به آن اضافه شده است. به اين مواد كه رنگ تيره دارند گياخاك مي گويند و اين خاك براي كشاورزي لازم است.
فرسايش خاك:
وقتي چند بار در يك خاك كشاورزي صورت گيرد، ‌خاك، مواد مفيد خود را از دست مي دهد. براي همين مدتي در اين زمين كشاورزي صورت نمي گيرد تا زمين دوباره بتواند مواد غذايي كسب كند و براي اين كار به زمين كود مي دهند. كودها ممكن است گياهي،‌ حيواني يا شيميايي باشند. با اينكه گياهان از منابع مهم زندگي بشر هستند. ولي متأسفانه زندگي شهر نشيني بخشي از زمين هاي كشاورزي را از بين برده است.

 

پرسش هاي بخش 6

1

در جاي خالي كلمه مناسب بنويسيد:

1- خاك از خرد شدن ................. . ايجاد مي شود.
2- در كشاورزي خاك ....................  داراي اهميت فراواني است.
3- مدفوع جانوران يا مواد پوسيده گياهي را ......................... مي نامند.
4- دانشمندي كه ثابت كرد گياهان براي رشد كردن مواد موردنياز خود را از خاك مي گيرند، ........................  نام داشت.
5- مهم ترين عامل فرسايش خاك، .................... است.
6- اجزاي همه خاك ها مشابه هم ..........................

2

خاك چگونه تشكيل مي شود؟

 

 

3

آيا نوع سنگ در تعداد خاكي كه تشكيل مي شود تأثير دارد؟

 

4

آب در چه نوع خاكي سريع تر نفوذ مي كند؟

5

گياخاك چيست؟

 

6

چرا خاك مزرعه بهتر از خاك جاده و بيابان است؟

 

7

خاك كدام قسمت براي كشاورزي مناسب تر است؟

8

براي تقويت خاك چه مي كنند؟

9

چرا افزايش جمعيت موجب كم شدن زمين هاي كشاورزي مي شود؟

 

10

چرا خاك ضعيف مي شود؟

 

 



تاريخ : یکشنبه بیست و نهم فروردین 1389 | 0:2 | نویسنده : زاهد مرادیانی |